Hoe (on)gezond is koffie nu daadwerkelijk?

In het nieuws

Koffie heeft een dubbele identiteit als het gaat om gezondheid. Er wordt beweerd dat het niet gezond is vanwege vetdeeltjes, dat het bloeddruk verhoogd, vocht afdrijft en hartkloppingen kan geven. Maar ook dat juist wel gezond is gezondheidsvoordelen heeft zoals minder kans op beroerte, diabetes type 2 en hartziekten. Wat is juist en waar liggen de verschillen?

Wat maakt koffie gezond

Koffie bevat van nature cafeïne, een stimulerend middel. Het zorgt voor alertheid, verbetering van sportprestaties, geheugen en hersenactiviteit. Daarnaast bevat koffie polyfenolen, dit zijn chemische verbindingen die voorkomen in planten en verschillende gezondheidseffecten hebben. In koffie zit een polyfenol (chlorogeenzuur), wat het risico op hartziekten, diabetes en beroete vermoedelijk doet dalen. Onderzoek laat zien dan 3-4 koppen koffie per dag het risico verlaagd met 10% voor hartziekten en 30% voor diabetes type 2. Dit lijkt ook zo te zijn voor decafé koffie.

Wat maakt koffie ongezond

In koffie zitten vetdeeltjes (cafestol) die invloed hebben op ons cholesterol en met name het LDL (slechte). Het verhoogt het LDL met een zeer kleine marge, wanneer de koffie wordt gefilterd zoals bij filterkoffie worden deze vetdeeltjes opgevangen. Daarom is er een zeer klein risico op hartziekten door de stijging van het LDL bij het drinken van 4 of meer koffie per dag aan versgemalen koffiemachines, cupjes of perskoffie.

Wanneer te veel koffie wordt gedronken heeft dit, met name kortstondige, nadelige effecten voor het lichaam: het verhoogd tijdelijk de bloeddruk, versterkt angst of depressie gevoelens, hoofdpijn, hartkloppingen en slapenloosheid. De hoeveelheid ligt ongeveer bij 5 of meer koffie per dag.

Koffie kan ook voor darmklachten zorgen, in meeste gevallen is dit juist functioneel en gebruiken veel mensen als stimulering voor de toiletgang. Voor mensen met darmklachten of Prikkelbare Darm Syndroom kan het juist averechts werken, dit kan al bij 1 kop koffie per dag.

Tijdens ze zwangerschap of borstvoeding wordt het drinken van dranken met veel cafeïne zoals koffie afgeraden en beperkt tot 1 per dag.

Kun je koffie vervangen?

Er zijn enkele alternatieven voor koffie, waarvan thee een goed alternatief is. Groene en zwarte bevat ook cafeïne, dit wordt vaak theïne genoemd maar is hetzelfde. Thee bevat ongeveer 1/3^e aan cafeïne vergeleken met koffie. Daarnaast bevat thee ook polyfenolen (Flavan-3-ols) die vergelijkbare gezondheidsvoordelen opleveren. Ben je gevoelig voor cafeïne dan is decafé een goede keuze! Er zijn ook namaak-koffieproducten op basis van bamboe, granen, paardenbloemwortel of cichorei maar deze komen qua smaak niet in de buurt en zijn zeker niet persé gezond.

Ons advies

Het drinken van koffie is gezond! Drink tot 4 koppen per dag, meer kan kortstondige negatieve effecten geven. Drink je toch meer dan heeft filterkoffie de voorkeur.  Mocht je moeite hebben met slapen, drink dan geen koffie later op de dag of ‘s avonds. Bij zwangerschap of borstvoeding is decafé een goed alternatief!

Bron:
Voedingscentrum
ScienceDaily
MedicalNewsToday
MDPI Nutriens